Wat is een PMO, en wat
levert het op?

Wat is een PMO?

PMO staat voor Preventief Medisch Onderzoek. Het is een onderzoek waarmee gezondheidsrisico’s bij medewerkers vroegtijdig in kaart worden gebracht. Het doel is om mogelijke risico’s te signaleren voordat deze tot grotere gezondheidsproblemen of uitval leiden en medewerkers inzicht te geven in hun eigen gezondheid.

Een PMO kijkt naar arbeidsrisico’s, maar gaat verder dan dat. Ook mentale gezondheid, leefstijl, vitaliteit en werkbelasting kunnen worden onderzocht. Welke onderwerpen worden meegenomen, hangt af van de organisatie en het type werk. De inhoud kan daarom verschillen per organisatie en functiegroep.

Het onderzoek levert informatie op twee niveaus:

1. De medewerker krijgt persoonlijk inzicht in de eigen gezondheid en eventuele gezondheidsrisico’s. 
2. De werkgever krijgt op groepsniveau inzicht in aandachtspunten binnen de organisatie. De uitkomsten kunnen worden gebruikt voor gerichte vervolgstappen en als input binnen de arbobeleidscyclus.

Bij Adaptics worden de resultaten voor de organisatie geanonimiseerd gerapporteerd.

Waarvoor wordt een PMO ingezet?

Een PMO is in eerste instantie een preventief instrument. Het onderzoek is bedoeld om mogelijke gezondheidsrisico’s in beeld te brengen voordat deze tot grotere problemen leiden.

Voor medewerkers betekent dit dat zij inzicht krijgen in hun eigen fysieke en mentale gezondheid en persoonlijk advies ontvangen over eventuele aandachtspunten. Voor werkgevers ontstaat op groepsniveau inzicht in de gezondheid en inzetbaarheid van medewerkers. Die informatie kan worden gebruikt om gerichter te bepalen waar binnen het vitaliteits- en preventiebeleid aandacht nodig is.

Een PMO heeft daarmee twee niveaus: individueel inzicht voor de medewerker en inzicht op groepsniveau voor de organisatie.

Waaruit bestaat een PMO?

De precieze invulling van een PMO kan verschillen. Bij Adaptics bestaat het onderzoek uit drie belangrijke onderdelen: een vragenlijstonderzoek, fysiek onderzoek en een persoonlijk adviesgesprek met een vitaliteitsprofessional.

1. Vragenlijstonderzoek

Met een vragenlijst worden allereerst de relevante arbeidsrisico’s uit de RI&E onderzocht. Daarnaast wordt breder gekeken naar factoren die invloed kunnen hebben op de gezondheid en inzetbaarheid van medewerkers, zoals leefstijl, vitaliteit en de werkcontext.

Welke onderwerpen relevant zijn, hangt onder andere af van de arbeidsrisico’s die in de RI&E van de organisatie zijn beschreven en van het type werk dat medewerkers uitvoeren, bijvoorbeeld kantoorwerk of meer uitvoerend werk.

2. Fysiek onderzoek

Naast de vragenlijst kunnen verschillende lichamelijke metingen worden uitgevoerd. Adaptics meet standaard onder andere lengte, gewicht en BMI, vetpercentage, bloeddruk en rusthartslag, buikomvang, cholesterol en glucose.

Aan de hand van de arbeidsrisico’s waaraan medewerkers worden blootgesteld, wordt bepaald welke aanvullende onderzoeken relevant zijn. Dit kan bijvoorbeeld een beeldscherm- of gehooronderzoek zijn. Waar nodig kan het fysieke onderzoek verder worden uitgebreid met specifieke onderzoeken, zoals een ECG, spirometrie, conditietest of uitgebreider bloedonderzoek, bijvoorbeeld bij blootstelling aan gevaarlijke stoffen.

3. Persoonlijk adviesgesprek

De resultaten krijgen pas betekenis wanneer duidelijk is wat ze voor de medewerker betekenen. Daarom volgt bij Adaptics direct na het fysieke onderzoek een persoonlijk gesprek met een vitaliteitsprofessional.

Tijdens dit gesprek worden de resultaten van zowel het vragenlijstonderzoek als de fysieke onderzoeken besproken en vertaald naar concrete en haalbare actiepunten. Wanneer daar aanleiding toe is, kan een medewerker aan de hand van de interventiekaart die samen met de klant is opgesteld, worden doorverwezen naar bijvoorbeeld de huisarts, bedrijfsarts of een andere (para)medisch specialist.

Wat wordt er onderzocht tijdens een PMO?

Een PMO gaat dus niet alleen over bloeddruk, gewicht of conditie. Welke onderwerpen worden onderzocht, hangt samen met het doel van het PMO en de arbeidsrisico’s die binnen de organisatie en verschillende functies relevant zijn.

Binnen het vragenlijstonderzoek van Adaptics kunnen onder andere de volgende thema’s worden meegenomen:

• Functiespecifieke arbeidsrisico’s: bijvoorbeeld beeldschermwerk, werkomgeving en veiligheid, gevaarlijke stoffen en biologische agentia.
• Psychosociale arbeidsbelasting: bijvoorbeeld stress, ongewenst gedrag en financiële zorgen.
• Werkbelasting: fysieke, mentale en emotionele belasting, werkdruk en de verhouding tussen werk en privé.
• Werk en inzetbaarheid: onder andere werkvermogen, bevlogenheid, tevredenheid, herstel, regelruimte en verloopintentie.
• Leefstijl: bewegen, voeding, roken, alcohol, ontspanning en slaap.

Een aantal modules is voor iedere medewerker van toepassing, waaronder psychosociale arbeidsbelasting, fysieke klachten en leefstijl. Andere onderdelen worden afgestemd op de specifieke arbeidsrisico’s van verschillende functiegroepen. Zo krijgt een kantoorgroep die veel beeldschermwerk verricht een module over kantoor- en beeldschermwerk, terwijl uitvoerende doelgroepen de module werkomgeving en veiligheid krijgen. Indien relevant kunnen ook modules over gevaarlijke stoffen of biologische agentia worden toegevoegd, bijvoorbeeld voor medewerkers die met dieren of in de natuur werken.

Hoe werkt een PMO in de praktijk?

Een goed uitgevoerd PMO bestaat uit meer dan het afnemen van een vragenlijst en enkele fysieke testen. Ook de voorbereiding, communicatie en opvolging bepalen wat een organisatie uiteindelijk aan het onderzoek heeft. 

Bij Adaptics is het traject grofweg terug te brengen tot vier fasen:

1. Voorbereiding en activatie
   Voor de start wordt gekeken naar de verschillende doelgroepen binnen de organisatie en de arbeidsrisico’s die in de RI&E zijn beschreven. Op basis van de RI&E en het advies van de bedrijfsarts wordt bepaald hoe het vragenlijstonderzoek en fysieke onderzoek worden ingericht.Vervolgens worden medewerkers en andere betrokkenen geïnformeerd over het doel en de uitvoering van het PMO én geactiveerd om deel te nemen. Adaptics zet hiervoor communicatiematerialen in en kan voorlichtingspresentaties verzorgen. Medewerkers ontvangen vervolgens een persoonlijke uitnodiging voor het vragenlijstonderzoek.

2. Onderzoek
   Medewerkers vullen de vragenlijst in en doorlopen het fysieke onderzoek. Dat fysieke onderzoek kan bij Adaptics op de eigen locatie van de organisatie of in de Vitaliteitsbus plaatsvinden.
3. Persoonlijke terugkoppeling
   De medewerker bespreekt de resultaten met een vitaliteitsprofessional en ontvangt een individuele online rapportage met resultaten en adviezen. Bij een verhoogd risico kan aanvullende begeleiding worden aangeboden.
4. Inzicht en advies voor de organisatie
   De organisatie ontvangt een geanonimiseerde groepsrapportage met inzichten, trends en aanbevelingen en krijgt toegang tot een dashboard. Tijdens een resultatensessie worden de belangrijkste uitkomsten vervolgens vertaald naar mogelijke vervolgstappen.

Wat levert een PMO op?

Wat een medewerker aan een PMO heeft, verschilt van wat de organisatie uit het onderzoek haalt.

Voor de medewerker

De medewerker krijgt inzicht in de eigen gezondheid en mogelijke gezondheidsrisico’s. De resultaten worden persoonlijk besproken en vertaald naar adviezen waarmee de medewerker zelf verder kan. Het doel is daarmee niet alleen om risico’s te signaleren, maar ook om gezondheidsklachten te verbeteren, de belastbaarheid te verhogen en uitval te voorkomen.

Voor de organisatie

De organisatie krijgt inzicht in ontwikkelingen en aandachtspunten op groepsniveau. Daarmee ontstaat een feitelijke basis om te bepalen waar binnen de organisatie extra aandacht nodig is en welke acties daarbij passen.

De werkgever krijgt geen individuele gezondheidsrapportages. Adaptics rapporteert de resultaten geanonimiseerd op groepsniveau en hanteert daarbij minimaal 15 deelnemers per splitsing. Zo’n splitsing kan bijvoorbeeld een afdeling, locatie, leeftijdscategorie of geslacht zijn.

Privacy krijgt daarnaast al in de voorbereidingsfase van het PMO aandacht. Adaptics geeft voorlichting over hoe met persoonsgegevens en privacy wordt omgegaan, stelt met de klant een verwerkersovereenkomst op en werkt met een platform dat aan de privacy-eisen voldoet. Adaptics is daarnaast ISO 27001-gecertificeerd.

Van PMO-resultaten naar gerichte vervolgstappen

Een PMO maakt zichtbaar waar mogelijke gezondheidsrisico’s en aandachtspunten liggen. Maar alleen meten verandert de gezondheid of inzetbaarheid binnen een organisatie nog niet.

Daarom kunnen de resultaten na de resultatensessie verder worden verdiept in een activatiesessie, ook wel het Actiekompas genoemd. Samen met de organisatie wordt dan gericht gekeken naar specifieke uitkomsten van het onderzoek en een plan van aanpak gemaakt. Zo wordt de stap gezet van inzicht naar concrete verbetering en wordt voorkomen dat de PMO-rapportage in de la verdwijnt.

Deze aanpak sluit aan op de arbobeleidscyclus en de PDCA-cyclus (Plan, Do, Check, Act). Binnen die cyclus kan een PMO worden gebruikt om te controleren of genomen maatregelen het gewenste effect hebben. Op basis van de uitkomsten kan vervolgens worden bepaald waar bijsturing nodig is en welke vervolgstappen daarbij passen. Dat kan op individueel, team- of organisatieniveau, bijvoorbeeld in de vorm van coaching, trainingen of programma’s.